دکتر دانا

ارتودنسی :

علم تصحیح روابط نامناسب فکی و درمان جفت شدن غلط دندان ها و ردیف کردن دندان های نا منظم می باشد که تشخیص ،  پیشگیری و تفسیر و درمان آن توسط دکتر دندانپزشک عملی  می گردد .

 

الکوژن چیست ؟

عبارت است از روابط  و قرارگیری بین دندان ها و فکین که به موارد غیر طبیعی آن مال الکوژن گویند .

 

چرا ارتودنسی می کنیم ؟

معمولاً در جامعه ارتودنسی به معنای ردیف کردن دندان ها به منظور ایجاد زیبایی است ولی در واقع این رشته دامنه فعالیت گسترده تر و وسیع تر دارد . زیبایی تنها یکی از مشکلات  می باشد مسائلی دیگر مانند درست جفت شدن دندان ، ناتوانی در تمییز نمودن دندان ، مشکلات لثه و حتی در رشد فکری و تکلم این افراد تاثیر دارد .

 

چه عواملی در ارتودنسی تاثیر می گذارد :

1- ارثی

شکل و اندازه صورت و فک

2- محیطی   

پوسیدگی زود هنگام دندان شیری که اگر ترمیم صورت نگیرد دندان زودتر از موقع کشیده خواهد شد و این فضا که دندان شیری حفظ می کند از دست خواهد رفت و دندان اصلی جایی برای خروج نخواهد داشت و موجب بهم ریختگی دندان ها می گردد و بالعکس اگر دندان شیری در زمان مورد نظر خارج نشود و اگر بیش از 9 ماه بیش از حد معمول باقی بماند  باید کشیده شود تا دندان اصلی راهی برای خروج داشته باشد .

3- رشد تکاملی

عادت غلط کودکان همچون مکیدن انگشت باعث بالا بردن استخوان جلو سقف دهان شده و این ناحیه به طرف بالا متمایل و به تدریج فاصله آن از فک پایین بیشتر می شود و همچنین دندان های پیش بالا به طرف  خارج و دندان های پیشین پایین به طرف داخل متمایل می شود و در نتیجه دندان ها در ناحیه جلو به هم نمیرسند .

 

بهترین زمان ارتودنسی کی می باشد ؟

زمانی که ساختمان های صورت در حال رشد و نمو هستند در این زمان  راحت تر و ساده تر است و به زمان کمتری نیاز دارد و میزان موفقیت بالاتری به همراه خواهد داشت ، در دخترها قبل از 13 سالگی  و در پسرها قبل از 15 سالگی می باشد و اگر این زمان سپری شود تصحیح روابط و زمان و انرژی بیشتری نیاز دارد و در نتیجه بهترین سن ارتودنسی 11-10 سالگی می باشد. سن بیمار از این نظر اهمیت دارد که به ما نشان میدهد که چه امکاناتی برای درمان در اختیار داریم .ایا زمانی برای پیش درمانی در اختیار است یا خیر؟ویا اصلا چنین درمانهایی ضروریست ؟ایا از فاکتور رشد میتوان کمک گرفت یا خیر؟تمام جواب ها به سن بیمار ختم میشود به همین جهت از نظر سنی دسته بندی میکنیم

1.از سن 6 سال به بالا(زمان کافی برای پیش درمانی و استفاده از فاکتورهای رشد

2.از سن 9 سال به بالا(فقط زمان برای استفاده از فاکتور رشد

3.از سن 14 سال به بالا(وضعیت موجود باید درمان گردد فاکتور رشد اهمیت کمتری دارد)

لازم به توضیح است که:رشد فک پایین در دخترها 17سالگی و در پسرها 19 سالگی پایان می یابد در صورتی که در فک بالا در خانم ها در 12 سالگی و در پسرها در 14 سالگی تمام میشود.

 

دوره درمان ارتودنسی چند سال است ؟

دوره درمان حدوداً 2-5/1 سال طول می کشد البته به دنبال آن برای حفظ روابط بین دندانی باید از پلاک نگهدارنده استفاده نمایید که بین 5/2-2 سال طول خواهد کشید .

 

آیا ارتودنسی محدودیت زمانی دارد ؟

خیر . تا زمانی که دندان در دهان است می توان این درمان را انجام داد و به قول معروف هیچ وقت دیر نیست !

 

 

آیا نژاد های متفاوت تجمع دندان متفاوتی دارند ؟

بله . در سیاهپوست ها فاصله بین دندانهای جلویشان بیشتر است .

در نژاد آسیایی و آفریقایی فک پایین نسبت به فک بالا جلوتر می باشد (کلاس 3)

 

آیا هنگام ارتودنسی دندانها لق و درد زا می شود ؟

دندانها توسط الیافی به استخوان فک متصل شده اند و هنگامی که دندانهایتان را به هم فشار می دهید احساس کمی حرکت در آنها می کنید این حرکت در اثر حالت الاستیکی این الیاف می باشد . طی درمان ارتودنسی برای حرکت دادن دندانها این الیاف از استخوان جدا و بعداً مجدداً متصل می شوند و همین پدیده ایجاد مقداری لقی در تمام بیماران ارتودنسی می شود و بعد از چند ساعت امکان دارد درد شروع شود و بطور طبیعی 4-2 روز ادامه می یابد ، این درد طبیعی ناشی از اعمال نیرو به دندانها می باشد و می توان در این مدت آدامس بجوید و یا از ضد درد استفاده نمایید .

 

اگر شخصی به این فلزات حساسیت داشته باشد چه باید کرد ؟

جنس اکثر سیم های ارتودنسی از فلزی به نام نیکل است ، باید در موارد مشاهده حساسیت از جنس تایتانیوم استفاده کرد .

 

آیا در استخوان تحلیل ریشه رخ می دهد ؟

تمام دندانهایی که تحت درمان جامع ارتودنسی قرار می گیرند دچار کوتاهی ریشه به دلیل تحلیل ریشه خواهند شد اگر مدت زمان خیلی نباشد و فشار وارد به دندان بسیار زیاد نباشد کمی تحلیل ریشه طبیعی است.

 

انواع درمان های ارتودنسی :

1- متحرک

2- ثابت

 

کدام نوع درمان ارجعیت دارد؟

هر دو نوع درمان خوب می باشد ، اگر بیمار دقیقاً به توصیه های پزشک خود گوش دهد در نهایت کار، رضایت بسیار جلب خواهد شد و در هر کدام باید مسائلی را رعایت نمود .

 

ارتودنسی متحرک چیست ؟

در مرحله اول از فک بالا و پایین مریض قالب گرفته و پلاک بالا و پایین ساخته می شود و مریض آن را در دهان خود گذاشته و امکان دارد پیچ دار باشد که آن هم حداکثر هفته ای دو بار با آچار مخصوص باز خواهد شد و این روش مزیت هایی هم دارد ، از جمله مریض می تواند هنگام غذا خوردن آن را از دهانش بیرون آورده و دندانهایش را بعد از مسواک زدن و نخ دندان استفاده کردن دوباره در دهانش بگذارد .

 

نکاتی که باید رعایت نماید :

- مادام از متحرک خود استفاده نماید اگر مادام استفاده نکند متحرک به سختی یا اصلاً در جای خود قرار نخواهد گرفت و در نتیجه مریض احساس درد شدید و زخم شدن لثه ها را به همراه خواهد داشت و اگر حتی چند روز از متحرک خود استفاده نکند دندان ها به حالت اولیه خود بر می گردند و مانند روز اول باید از ابتدا شروع درمان کار را دنبال کند .

- به هیچ عنوان با پیچ ها و فنرهای ارتودنسی متحرک بدون هماهنگی پزشک دست نزند .

 

ارتودنسی ثابت چیست ؟

در این نوع ارتودنسی دارای وسایلی همچون براکت ها می باشد که توسط مواد دندانپزشکی روی سطح دندان می چسبد بدون اینکه به دندان آسیبی برساند و توسط سیم ها و کش هایی مخصوص به سمت مورد نظر سوق داده می شود .     

این نوع درمان طرفداران خاص خود را دارد و به قول معروف نوع با کلاس ارتودنسی می باشد و مانند متحرک مشکل تلفظ حتی چند روز اول را هم نخواهد داشت .

 ولی باید مسائلی را رعایت نمود از جمله :

- در روز اول به هیچ عنوان از غذاها یا هر نوع نوشیدنی حاوی رنگدانه که باعث تغییر رنگ موادی که باعث چسبیدن براکت به دندان می شود استفاده نشود .

- باید از جویدن آدامس و خوردن شکلات های چسبنده و غذاهای سخت خودداری نمود .

- در این نوع ارتودنسی باید حداقل 15 دقیقه و سه بار در روز مسواک زد و بطور خلاصه باید به آرامی و با حوصله دندانها را تمیز نمود ، چون براکت ها وسیم ها مانع تمیز شدن دندان ها بطور کامل شده و عامل پوسیدگی زود هنگام و التهاب لثه خواهند شد .

- هر گاه براکت ها از جایشان کنده شود و یا سیم ها از کش نگهدارنده خود بیرون آمده باشد باید با مطب تماس گرفته شود و در اسرع وقت مشکل رفع شود در غیر این صورت امکان حرکت دندان ها در خلاف جهت مورد نظر صورت خواهد گرفت و طول درمان اضافه خواهد شد .

 

اگر ارتودنسی جواب ندهد چه باید کرد ؟

جراحی آخرین راه حل برای درمان ناهنجاری های فکی می باشد اگر درمان در سنین پایین باشد در برخی مشکلات امکان پذیر خواهد بود . ولی هنگامی که پا به بزرگسالی بگذارد باید به همراه جراحی مشکل را حل نمود که در این روش در مرحله نخست ارتودنسی باید انجام شود وحتی بعد از جراحی تا حداکثر 6 ماه باید از در دهان مریض باقی بماند ، یک هفته بعد از جراحی فیزیوتراپی شروع می شود و ادامه کار ارتودنسی از ماه بعد جراحی شروع خواهد شد و بیمار حدود 2-5/1 ماه باید با دهان بسته فقط مایعات استفاده نماید .

در نهایت حتماً کودکان خود را برای مشاوره ببرید تا از سلامت دندانها و فک عزیزانتان مطلع شوید و هیچ وقت دیر نیست .

 

تازه ها :

محققان کانادایی یک دستگاه به اندازه نخود ساخته اند که روی سیم های ارتودنسی نصب می شود و با باطری کار می کند و با تولید امواج فرا صوت ، ریشه دندانهای تحلیل رفته را ترمیم و از تحلیل ریشه دندانها در طی درمان ارتودنسی جلوگیری می کند .

 

ارتودنسی بدون سیم و براکت :

این پلاک های ساخته شده که از ناحیه کام و داخل دهان به دندانها اتصال دارد و اصلاً از بیرون دیده نمی شوند هر دو هفته باید عوض شده و یک پلاک با سایز بزرگتر ساخته و در دهان بیمار قرار می گیرد و به مدت کمتر از 6 ماه دندانها ردیف خواهند شد و تنها مشکل آن است که فقط برای دندانهایی است که با میزان ناچیزی نامرتب است .